سه شنبه ۲۴ تير ۱۳۸۲ - ۱۵ جمادي الاول ۱۴۲۴
Tue, Jul 15, 2003
گفت و گو
شماره ۲۵۲۱
sLogo.gif

PDF Edition
صفحه اول
سياسي
اخبار ايران
اجتماعي
گزارش روز
بين الملل
گفت و گو
فرهنگ و انديشه
حقوق و اجتماع
جوان
ايران
فرهنگ و هنر
ويژه
ويژه ۲
اقتصادي
قيمت سكه و طلا
حوادث
ورزشي
صفحه آخر
اوقات شرعي
آرشيو
گفت وگو با پروفسور هرمز مه منش جراح قلب
قلب ايراني ها ۲۰ سال زودتر بيمار مي شود
آن دسته از بيماران قلبي ايران كه براي بازيافتن سلامت خويش ناچارند تن به تيغ جراحي بسپارند هنوز نمي دانند فن آوري پيشرفته پزشكي اين فرصت را مي دهد كه بدون شكافتن سينه ـ كه با عوارض فراواني هم همراه است ـ مي توان به زندگي سالم بازگشت. البته مسؤولان وزارت بهداشت و مديران بيمارستانهاي قلب از وجود اين فن آوري و امكان عمل رباتيك قلب آگاهند ولي گويا رغبتي براي افزودن اين ابزار به مجموعه امكانات پزشكي كشور وجود ندارد. پروفسور هرمز مه منش به عنوان يكي از نخستين پزشكان جهان كه در آلمان عمل رباتيك قلب انجام داده است بعد از ۳۰ سال اقامت در اروپا و آمريكا به ايران بازگشته است. او از ضرورت به كارگيري اين فن آوري سخن مي گويد و اين در سرزميني كه قلب مردمانش ۲۰ سال زودتر از غربي ها بيمار مي شود، بايد قابل تأمل باشد. گفت وگو با مه منش را بخوانيد.
129099.jpg
• رايج ترين و مهمترين انواع بيماريهاي قلب در ايران چيست؟
•• رايج ترين بيماريهاي قلب درايران از نظر درصد اين نوع بيماري ها و تقسيم بندي آنها تفاوت فاحشي با اروپا و آمريكا ندارد. رايج ترين بيماري قلب در ايران بيماري گرفتگي عروق يا تصلب عروق قلبي است. ضمن آنكه، بيماري دريچه قلب كه بيماري حادي است در اروپا و آمريكا رو به كاهش است اما درايران با افزايش اين نوع بيماري روبرو هستيم.
• منشأ اين بيماري چيست؟
•• منشأ بيماري دريچه اي به دو دسته تقسيم مي شود: در دسته اول، ريشه اين بيماري ژنتيك و مادرزادي است و به عملكرد نامطلوب دريچه ها برمي گردد. دسته دوم ناشي از مشكلاتي است كه به مرور زمان به وجود مي آيند و علت آن به صورت عمده، عفونتهايي است كه بيمار در دوران جواني با آن مواجه بوده است. در بسياري از نواحي ايران به خصوص درشهرستانها كه بيماران دسترسي به امكانات لازم ندارند. اين بيماريها به وفور شيوع دارد و رو به افزايش است.
•ولي به نظر مي رسد مسأله اصلي بيماران قلبي در ايران، تصلب عروق باشد!
•• بله، از نظر درصد و تعداد ظهور بيماريهاي قلبي در ايران مثل ساير نقاط جهان، تعداد افرادي كه تصلب عروق قلبي دارند خيلي بيشتر است و آنچه كه براي ما هشداردهنده است اين است كه ظهور بيماريهاي قلبي به خصوص تصلب عروق و شريانهاي قلب در ايراني ها بطور متوسط ۲۰ سال زودتر از اروپايي ها و آمريكايي ها اتفاق مي افتد. يعني متوسط سن افرادي كه در آمريكا يا اروپا زير تيغ جراحي مي روند ۷۵ سال است ولي در ايران ۵۰ تا ۵۵ سال است و اين بسيار نگران كننده است.
• كدام شرايط سبب شده قلب ايراني ها ۲۰ سال زودتر از مردمان برخي ديگر از نقاط جهان بيمار شود؟
•• اگر نگاهي به علل ظهور اين بيماري بيفكنيم خواهيم ديد كه چنين بيماراني دچار فشارخون، چربي بالا و استرس هستند و عمدتاً به سيگار اعتياد دارند. به هر صورت نحوه تغذيه ما با اروپا و آمريكا كاملاً متفاوت است. هر چند كه استفاده از روغن هاي حيواني نسبت به ۳۰ سال گذشته خيلي كمتر شده اما هنوز استفاده از اين روغن در سفره ايراني ها خيلي رايج است. بسياري به اشتباه فكرمي كنند يكي از دلايل شادابي نسل هاي پيشين مصرف روغن حيواني بوده است. از طرفي در كشور ما درصد ازدواجهاي درون خانواده اي بالاست و بنابراين ممكن است چربي خون به صورت مادرزادي و ژنتيك به ارث برسد و به اين ترتيب هر چقدر ازدواجهاي فاميلي رايج تر باشد مشكلات قلبي مادرزادي بيشتر خواهد بود. ديگر اينكه معضلات اجتماعي نظير بيكاري كه منجر به استرس و اضطراب مي شود و نيز آلودگي هوا و… در ايران بيش از اروپا و آمريكاست و اين سبب مي شود شمار چنين بيماراني بيشتر شود.
• اين بيماري بين مردان رايج تر است يا زنان؟
•• تصلب شريانهاي قلبي بيشتر در مردها وجود دارد و بعضي از بيماريهاي دريچه اي هستند كه زنها بيشتر به آن مبتلا هستند. در مجموع مردها بيشتر به اين نوع بيماري قلبي دچار مي شوند. در آمريكا و اروپا طول عمر زنها خيلي بيشتر است چرا كه اين نوع بيماريهاي قلبي از جمله نخستين عوامل مرگ و مير است.
• آيا براي درمان آن بايد تنها جراحي كرد؟
•• خير، در مقابل اين مشكل چندين راه وجود دارد و تعيين راهها بستگي به شدت و حدت اين بيماري دارد. نخستين راه درماني استفاده از دارو است. سپس مي توان از بالن زدن يا گشادكردن تنگي هاي شريان قلب استفاده كرد و راه سوم بهره گيري از جراحي است.
• بيمارستانهاي قلب تا چه اندازه پاسخگوي بيماران قلبي هستند؟
•• هميشه اين تصور براي ما وجود دارد كه معالجه و درمان بايد با استفاده از امكانات پزشكي و در تهران باشد. درصورتي كه بايد اين امكانات در گستره كشور توزيع شود. حتي در مورد استانداردها كه صحبت مي كنيم اين تصور به وجود مي آيد كه استانداردهاي مورد نظر در بيمارستانهاي خصوصي كشور عموميت دارد كه اينطور نيست و حتي اكثريت مردم قادر به استفاده از همين امكانات چنين بيمارستانهايي نيستند. بحث مهم ديگر پيشرفت هاي علمي در درمان پزشكي و روشهاي جديد پيشگامانه است كه دنيا به آن دست يافته است. دانشگاه ها و نهادهاي پزشكي كشور حتماً بايد از وجود اين پيشرفت ها و روشها آگاه باشند و آن را در كشور به كار بگيرند.
• چقدر از استانداردهاي جهاني پزشكي عقب هستيم؟
•• هرگاه از فن آوريهاي جديد پزشكي صحبت مي كنيم اين استدلال را مي شنويم كه در مملكتي كه در ۶۰درصد شهرستانها و روستاهايش پوشش درماني وجود ندارد چرا از آخرين تكنولوژيهاي پزشكي بايد صحبت كرد. اما اين نوع تفكر از عوامل اصلي عدم پيشرفت پزشكي كشور ماست. درست است كه بايد حداقل امكانات پزشكي را در اختيار مردم بگذاريم اما نمي توانيم از پيشرفتهاي جهاني غافل باشيم.
• آيا در برابر واردات فن آوريهاي پيشرفته در درمان بيماري قلب مقاومتهايي مي شود؟
•• اغلب فن آوريهاي پزشكي به اصرار همكاران و جراحان قلب وارد كشور مي شود. اما متأسفانه اكثر اين فن آوريها ابتدا در بخش خصوصي به كار گرفته مي شود و بعد به دانشگاهها واردمي شود. در صورتي كه در تمام دنيا برعكس است چرا كه دانشگاه مركز تحقيق در خصوص فن آوريهاي جديد است. نهادهاي دانشگاهي بايد منشأ برخورد افكار و پيگيري نوآوريهاي هر رشته فني باشند. ضمن اينكه هرگاه فن آوريهاي پزشكي ابتدا در بخش خصوصي به كار گرفته مي شود حاشيه هاي تجاري و بازاري پيدا مي كند. اما نهادهاي دانشگاهي كه دولتي هستند در برابر فن آوري، بي طرف هستند و داوري شان در مورد آن فن آوري و خدمتي كه مي تواند به مردم بكند، منشأ بازاري ندارد. علاوه بر اين جراحهاي جواني كه روشهاي مطلوب را بايد ياد بگيرند از همان ابتدا با فن آوريهاي جديد آشنا شوند.
• شما يكي از نخستين پزشكان جهان بوديد كه جراحي رباتيك روي قلب انجام داديد و با اين روش براي اولين بار دريچه ميترال قلب را جراحي كرديد. كاربرد اين جراحي چيست؟
•• عمل هايي كه انجام دادم عمل هايي است كه براي بسياري از بيماريها مي تواند به خدمت گرفته شود. از جمله در تصلب عروق، عمل دريچه و...
• اكنون كه بعد از ۳۰سال به ايران بازگشته ايد امكان انجام اين جراحي در كشور وجود دارد؟
•• خير ! چون دستگاههاي مربوط به آن هنوز وارد كشور نشده است.
بد نيست بدانيد اولين عملي كه با اين دستگاه انجام شده در سال۱۹۹۸ ميلادي بود. بنابراين حدود پنج سال است كه اين فن آوري ابداع شده است. نخست در اروپا از آن استفاده شد و بعد به آمريكا انتقال يافت.
• اگر اين فن آوري وارد كشور شود چه تأثيري در درمان بيماريهاي قلب خواهد داشت؟
•• ي شك نقطه عطفي در جراحي قلب خواهد بود.
• با توجه به اينكه مي دانستيد امكان عمل رباتيك در ايران وجود ندارد چه انگيزه اي باعث شد به ايران بازگرديد؟
•• اگر همه ايرانيها بخواهند در سرزمين هاي زاينده فن آوري به زندگي ادامه دهند، مملكت ما هيچگاه به جايي كه بايد برسد، نخواهد رسيد. در يك دوره تاريخي در اين مملكت، فرمان علمي صادر مي شد. ايران درواقع مركز ابداع و استفاده از روشهاي علمي بوده است. كتاب ابن سينا تا قرن ۱۷ و حتي ۱۸ ميلادي در مراكز پزشكي دنيا تدريس مي شد. اما امروز ما در شرايط كاملاً متفاوتي هستيم. امروز نه توليدكننده و نه تحقيق كننده روشهاي علمي هستيم و نه هيچگونه تفكر و ابداع جديدي داريم. بلكه تنها مصرف كننده هستيم. اما بايد واقع بين باشيم و حداقل از شرايط موجود استفاده كنيم. تخيل و تفكر ايرانيها هميشه بسيار شگفت انگيز بوده و از اين نظر كمبود نداريم. رنج ما از نبود افرادي است كه حاضر شوند تخصصها را با تحمل دشواري به مملكت بياورند و از راحتيهاي زندگي در غرب تا حدودي چشم بپوشند و مشكل مملكت خودشان را رفع كنند. هر كسي كه ايراني است نسبت به كشورش دين و وظيفه دارد و بايد به مملكت خودش خدمت كند. در عين حال نظام نيز بايد موانع بازگشت متخصصان را رفع نمايد. بعد از گذشت دوسال از بازگشتم به ايران مي توانم بگويم نه تنها جرياني براي هدايت و استفاده از متخصصان وجود ندارد كه موانعي نيز وجود دارد. براي ترغيب بازگشت متخصصان به كشور لازم است در اين خصوص چاره اي انديشيده شود.
• عمل رباتيك روي قلب چه ويژگيهايي دارد؟
•• در اين نوع جراحي اين امكان هست كه با يك تكنولوژي پيشرفته گامهاي بزرگ برداشت. يعني عملهاي پيچيده را با دقت بسيار زياد و با حداقل آسيب به بدنه بيمار انجام داد. ارزش پزشكي و اجتماعي اين تكنولوژي بسيار بالاست.
• اين نوع جراحي قلب پيچيده تر از جراحي سنتي است يا خير؟
•• تفاوت اين دو جراحي در اين است كه كيفيت تازه اي در جراحي تجربه مي شود. چرا كه جراح در اين نوع عمل تنهاست و امكان جبران اشتباهات جراح بسيار محدود است. در اينجا با سه برش جراحي صورت مي گيرد و بايد جراح به قدري عمل استاندارد انجام داده باشد كه بتواند به تنهايي از عهده اين نوع جراحي برآيد.
• سپاسگزارم.
رضا موسوي


|   شناسنامه   |   آرشيو   |