صفحه اول صفحه اول نسخه چاپي  PDF نسخه چاپي امروز آرشيو اشتراك روزنامه
نمايه سايت صفحه اول نسخه امارات  PDF نسخه چاپي امارات انتشارات درباره ما
 
Internet & Computer , اينترنت و رايانه jamejam header image Cinema & Theater  ، سينما و تئاتر jamejam header image TV&Radio راديو و تلويزيون
Français  English    العربية   دوشنبه 16 مرداد ماه 1385     /   دانش  



دنيايي با امکانات ومحدوديت هاي تازه

دوشنبه 22 اسفند ماه 1384   11:33
 
images/20060313/007.jpg
 
يک سال ديگر هم با تمام اتفاقاتش گذشت. در اين سال نيز همت و انديشه انسان هاي بسياري ، منشا تحولات بزرگي در عرصه هاي علمي کشور و حتي جهان شد.
هر دستاوردي در نهاد خود پيامي دارد وآن اين که ، حاصل پيوند دست ، فکر و تخيل انسان ، قافله غيرقابل توقف پيشرفت هاي علمي و تکنولوژيک را گامي ديگر پيش خواهد برد.
زماني که با پروفسور هرمز مهمنش از پيشگامان جراحي رباتيک در دنيا به گفتگو نشستيم ، دريافتيم که جراحاني که در انديشه کوتاه کردن دوران نقاهت و درد بيماران پس از جراحي هاي سخت بوده اند، از ماشين هاي هوشمند به نام ربات کمک گرفتند تا عرصه پزشکي را با دنياي عجيبي که امکانات و محدوديت هاي تازه اي در خود نهفته دارد، آشنا کنند.
معاون کل دپارتمان جراحي قلب و عروق دانشگاه مونيخ با عشق و انگيزه اي ستودني به کشور مادري اش بازگشته است تا شايد نگذارد ايران طي دهه آينده فقط نشخوارکننده دستاوردي باشد که جراحي رباتيک دنيا به ارمغان خواهد آورد.


ابتدا با اين پرسش شروع مي کنيم که پايه هاي جراحي در قالبهاي کنوني آن با امکانات و محدوديت هاي خاصش چگونه در دنيا شکل گرفت؟

شروع رويه اي تحت عنوان جراحي هاي باز به زماني حدود 35سال پيش بازمي گردد. در واقع پيدايش امکانات بيهوشي به مطرح شدن جراحي علمي کمک شاياني کرد. به دنبال آن نيز اتاق هاي عمل با ابزارهاي خاص آن بزرگ تر و پيچيده تر شدند.
در اين مقطع جراحان در پي آن هستند که نهايت توانايي دست ، فکر و تخيل شان را با هم پيوند بزنند و مرزها و محدوديت ها را بشکنند، گرچه به اين نتيجه مي رسند که به کارگيري اين توانايي ها هميشه با درمان بيمار برابر نيست و مشکلاتي را همچون درد پس از عمل جراحي ، عدم فعاليت ، تاخير در بازگشت به محيط کاري و غيره را نيز براي بيمار به همراه مي آورد.

و اين محدوديت ها چگونه به کاهش اثرات ناشي از جراحي هاي باز بر بيماران منتهي شده است؟
بسياري از جراحان از مدتها پيش در اين انديشه بودند که جراحي ها را از راه برشهاي کوچک در اندام هاي مورد نظر، انجام دهند که براساس آن ابزاري اختراع شد که اين امر را ممکن سازد و به اين ترتيب پايه جراحي اندوسکوپيک به عنوان دوره دوم سير پيشرفت علم جراحي در دنيا گذاشته شد.
اين دوره درابتداي کار بسيار پر نويد بود، ولي به مرور مشکلات اين نوع جراحي نيز مشخص شد. از جمله اين که استفاده از ابزار بلند در اين نوع جراحي ، قدرت حرکت پزشک را محدود مي کند.
به گونه اي که حتي لرزش خفيف دست نيز به يک حرکت غيرقابل قبول تبديل مي شود. از سوي ديگر يکي از مهمترين شرايط جراحي ، داشتن يک تصوير سه بعدي است ، در حالي که در جراحي اندوسکوپيک تصوير سه بعدي به تصوير دوبعدي تبديل مي شود. در نتيجه امکان کنترل عمق بافت در بسياري از جراحي ها فراهم نيست.
به اين ترتيب انجام يک سري جراحي هاي ساده و بخصوص جراحي هايي که در آنها با بافتهايي که حرکت نمي کنند، سروکار داريم از طريق آندوسکوپي ممکن است.

و جراحي رباتيک چگونه در عرصه پزشکي جا باز کرد؟
ناکارآمدي جراحي آندوسکوپيک در بسياري از موارد، آغاز تفکر نويني است که پيوندي از جراحي باز (ترکيب حرکت دست + تخيل) تصوير سه بعدي و برشهاي کوچک جراحي آندوسکوپيک تلقي مي شود.
البته شروع جراحي رباتيک در واقع به جنگ ويتنام بازمي گردد، چرا که طي جنگ از دست رفتن تعداد زيادي از پزشکان در خط مقدم جبهه ، ارتش امريکا را به سرمايه گذاري براي طرحهاي چند صد ميليون دلاري واداشت که مبناي آن بر ارائه کمکهاي اوليه به سربازان ، از راه دور استوار بود.
و در واقع از زماني حدود 10سال پيش يک جراح امريکايي با کمک يک مهندس رباتيک به اين فکر افتادند که اين طرح را تکميل کنند که حاصل آن پيدايش فناوري جراحي رباتيک است.
البته پايه هاي اين نوع جراحي در آلمان و فرانسه گذاشته شد و در حال حاضر 400مرکز جراحي رباتيک در دنيا احداث شده است که در رشته هاي مختلف (عمومي ، زنان ، ارولوژي ، کودکان ، قلب و قفسه سينه و ريه) جراحي مي کنند.

وقتي صحبت از جراحي رباتيک مي شود، چه ويژگي هايي در ربات مطرح مي شود؟
رباتي که جراحي مي کند، بايد ويژگي هاي زير را داشته باشد:
- ابزار مورد استفاده همانند دست انسان حرکت مي کند و داراي 7درجه آزادي است.
- سيستم ربات ، تصوير سه بعدي در اختيار ما مي گذارد.
- از ابزاري استفاده مي شود که ابعاد آن به اندازه يک مداد است و قابليت ورود به اندام را از يک شکاف يک سانتي متري دارد و تصوير تا 15برابر بزرگ تر از اندامهاي داخلي بدن را در اختيار جراح مي گذارد.

نحوه عملکرد جراح هنگام کار با ربات چگونه است؟
جراحي که پشت دستگاه (کنسول) مي نشيند، حرکات دستش از طريق پدالهايي به 2بازويي که در حکم دستهاي پزشک هستند منتقل مي شود، بازوي سوم ربات هم کار دوربين را انجام مي دهد و تصاوير را به يک نمايشگر سه بعدي منتقل مي کند.
رابطه کار جراح با واحد ربات به صورت ديجيتال است که هم از طريق کابل از اتاقي به اتاق ديگر و هم به وسيله ماهواره از شهر يا کشوري ديگر قابل انتقال است.

تصاوير ارسال شده نيز بسيار دقيق تر از تصاوير واقعي درون بدن هستند. بازوهاي ربات در جراحي قلب از طريق شکافهاي يک سانتي متري و از ميان دنده ها عبور مي کنند و وارد بدن مي شوند.
به اين ترتيب برخلاف جراحي باز، تجاوز جراح به بدن بسيار کاهش مي يابد. در اين جا چشمهاي جراح ، حکم دستهايش را دارد.

آيا هر جراحي قادر به انجام جراحي رباتيک خواهد شد؟
واقعيت آن است که در اين نوع جراحي ، چيزي را نمي توان پنهان کرد و اجازه اشتباهات کوچک نيز با توجه به آن که جراح با قفسه سينه و شکم بسته روبه روست ، به جراح داده نشده است.
مسلما در چنين شرايطي جراحي که تجربه کافي در جراحي هاي باز نداشته باشد، قادر به کار با اين سيستم نخواهد بود.
کمااين که هنگام کار با ربات هيچ نوع واکنش احساسي با بافتهاي بدن براي جراح وجود ندارد و جراح بايد از حالت بافت دريابد که نخ بخيه را تا چه اندازه بکشد. مسلما هر حرکت سريع و پيش بيني نشده دست جراح ، پرسشي را از سوي سيستم به دنبال خواهد داشت که به معناي صدور اجازه از سوي جراح براي انجام اين حرکت است.
پس دريابيد که تعداد بسيار کمي از جراحان امکان و تجربه کار با اين فناوري را دارند و مي توانند کسب کنند.

اين نوع جراحي با چه محدوديت هايي روبه روست؟
بسياري از عملهاي پيچيده با اين شيوه قابل انجام نيست ، چرا که مدت جراحي توسط ربات 50درصد بيشتر از جراحي هاي باز است.
به علاوه فقدان ابزار جديد مانع از انجام بسياري از جراحي ها توسط ربات مي شود که در واقع من و يک مبتکر جوان در ايران روي ساخت اين ابزار مشغول کار تحقيقاتي هستيم.
از سوي ديگر اين فناوري تازه نيز در دوران طفوليت به سر مي برد، پس با خود محدوديت ها و امکاناتي را به دنبال مي آورد. گرچه من معتقدم اين با تمام محدوديت هايش وارد ايران نيز خواهد شد؛ چرا که جلوي پيشرفت هاي تکنولوژيک را نمي توان گرفت.
بسياري از نکات مثل نبود يک همکار نيز در اين نوع عملها مطرح است که در حال حاضر روي ارائه راه حل هايي چون اضافه کردن يک بازوي چهارم براي رفع اين معضل کار مي شود.
در عين حال بزرگ بودن دستگاه (ابعادي حدود 2در 3متر)، نزديک بودن بازوها و امکان تداخل حرکتي آنها و نيز نداشتن واکنش احساسي هنگام کار با دستگاه نيز از محدوديت هايي است که براي رفع آن مطالعاتي در حال انجام است.

با توجه به مقاومت هايي که مسلما در مقابل يک فناوري نو در کشورمان ايجاد مي شود، ورود و پذيرش اين فناوري را مستلزم فراهم آوردن چه شرايطي مي دانيد؟
نبايد از خاطر ببريم که مخارج تامين حداقل يک واحد از اين دستگاه (2ميليارد تومان) براي دولت ما زياد نخواهد بود.
کما اين که هزينه هاي گزاف تر صرف خريد دستگاه هاي MRIو سي تي اسکن در هر گوشه از شهر شده است. به علاوه نبود امکانات مالي عموم مردم نيز نمي توان مانعي براي دستيابي به فناوري هاي پيشرفته دنيا تلقي شود.
کما اين که حمايت هاي دولتي در قالب بيمه هاي تامين اجتماعي مي تواند اين معضل را تا حد زيادي پوشش دهد.
به علاوه کاهش هزينه هاي مربوط به تامين دارو، بستري شدن در بيمارستان ، دوره بازگشت بيمار به فعاليت کاري و حتي ارائه خدمات به ساير کشورهاي منطقه با مجهز بودن به اين تکنولوژي ، هزينه هاي صرف شده را جبران مي کند.
آنچه ما نياز داريم ، شکستن دايره انحصارهايي است که از سوي بخشهاي مختلف جامعه و حتي جامعه پزشکي کشورمان در مواجهه با چنين فناوري هايي مطرح مي شود.
همراه شدن با سير پيشرفت تکنولوژي هاي نو گريزناپذير است وليکن شکستن هرم انحصاري قدرت و مجهز شدن به استانداردهاي بين المللي مي تواند تاخير زماني ما را در کسب فناوري هاي تازه کاهش دهد و اين همان واقعيتي است که نبايد از آن غافل شد...

پونه شيرازي
shirazi@jamejamonline.ir

 
نسخه قابل چاپ             ارسال کنید

    نظر بدهيد :  
نام :
پست الكترونيك :
نظر شما :
 
  ::   تازه ها  
   افزايش مبادلات تجاري مالزي
   هشدار بشار اسد درباره‌ پيش نويس‌ قطعنامه‌ شوراي‌ امنيت‌ درباره‌ لبنان‌
   شاراپووا فاتح تورنمنت تنيس سان ديه گو
   سرمايه گذاري 27 ميليارد دلاري در صنايع گاز برزيل
   چاوز: اسراييل ديوانه‌ شده‌ است‌
   کشته‌ و مجروح‌ شدن‌ هفت‌ نظامي‌ ترکيه
   عدم تاثير كاهش توليد نفت روسيه برصادرات نفتي اش
   حمله نارنجکي در کشمير هند
   پانزده كشته در حمله انتحاري در عراق
   ريزش پل در پاكستان چهل كشته بر جاي گذاشت
   دوئل شاراپووا و كليژسترز در تورنمنت سان ديه‌گو
   قهرمان جديد دوچرخه سواري دور فرانسه
   اینگونه از زندگی لذت ببرید
   توصيه هايي مهم براي مصون ماندن از جنايتي هولناك
   بمباران اتمي هيروشيما ، فاجعه بشري
   رئيس پارلمان اروپايي دستگيري همتاي فلسطيني‌اش را محكوم كرد
   یکی دیگر از مضرات فشار خون بالا

 

 

: جستجو در پايگاه  
 
 
    
ارتباط با سردبير


بازديدكنندگان امروز:42971

بازديدكنندگان ديروز :55661

53806
30050397
11/9/2003 3:34:31 PM
   
   
   

Email : J@mejam Daily Newspaper
روزنامه جام جم©  استفاده از مطالب با ذکر منبع بلامانع است