پروفسور هرمز مه منش، سال 1336 در تهران متولد شد. وي پس از گذراندن سال اول دبيرستان به كشور آلمان رفت و با ادامه تحصيل در اين كشور موفق به كسب دكتراي روان شناسي و سپس پزشكي با رتبه اول شد. پروفسور مه منش دوره تخصصي جراحي قلب و عروق را در آلمان و سپس آمريكا گذراند و به مدت چندين سال معاونت كل دپارتمان جراحي قلب و عروق دانشگاه مونيخ را برعهده داشت.

هرمز مه منش.jpg


وي هم اكنون با گنجينه اي گرانبها از اندوخته هاي سه دهه فعاليت علمي به ايران بازگشته است تا با انتقال اين دانش منشاء خدمات گران قدري باشد. او كه يكي از افراد انگشت شمار دنيا در زمينه جراحي رباتيك قلب است با وجود مشغله زياد دعوت ما را براي مصاحبه پذيرفت و در گفتگو با خبرنگار گروه دانش و فناوري خراسان به تشريح اين شيوه نوين جراحي و مشكلات پيش روي آن به ويژه در ايران پرداخت.


پروفسور مه منش، جراحي رباتيك را حاصل تاثير فناوري هاي نوين در علم پزشكي توصيف مي كند و مي گويد: اگر دانش پزشكي مانند ساير علوم همگام با فناوري هاي جديد پيش نرود، دچار ركود مي شود. وي جراحي رباتيك را چنين تعريف مي كند: اين نوع جراحي در واقع استفاده از ابزاري است كه با بهره گيري از بازوهاي رباتيك مي تواند حركت دست جراح را بسيار دقيق به درون بدن بيمار منتقل كند و تصاوير هنگام عمل را به صورت واضح و شفاف در اختيار جراح قرار دهد. جراحي رباتيك حتي از راه دور هم قابل اجراست.
تبحر در جراحي هاي پيشرفته
معاون دپارتمان جراحي قلب و عروق دانشگاه مونيخ با تاكيد بر اين مهم كه فقط جراحان زبردست، مسلط و مجرب در انجام عمل هاي بسيار دقيق مي توانند از اين روش به خوبي استفاده كنند مي گويد: متاسفانه بعضي از پزشكان معتقدند فقط افرادي به جراحي رباتيك متوسل مي شوند كه توانايي انجام جراحي هاي معمولي را به صورت جراحي قلب باز ندارند در حالي كه تبحر در اين نوع جراحي هاي پيشرفته نتيجه مهارت در جراحي هاي معمولي است.
اين جراح رباتيك قلب و عروق در ادامه مي افزايد: از آنجايي كه جراح به صورت مستقيم و توسط دستانش با بافت هاي بدن بيمار در تماس نيست، صرفا بايد با تكيه بر تجربيات ذهني كه در جراحي هاي معمولي كسب كرده است و نيز پيام هايي كه با هر حركت جراح از سوي دستگاه مخابره مي شود و دوربيني كه در جلوي چشمانش قرار دارد متوجه صحت و توالي حركتهاي خود در حين عمل مي شود.
چشمها به جاي دست
در واقع چشمان چنين جراحي كار دستهايش را انجام مي دهد البته نبايد از نظر دور داشت كه پيشرفت فناوري روز به روز سبب سهولت بيشتر در اين نوع جراحي خواهد شد. وي براي روشن شدن موضوع، دشواري فرايند بخيه زدن را در اين جراحي مثال مي زند و توضيح مي دهد: برحسب نوع جراحي، نخ هاي بخيه متفاوتي با ضخامت هاي مختلف وجود دارد و ميزان كشش هر نخ در هنگام بخيه زدن بستگي به سطح تجربه جراح دارد. اين كار زماني كه جراح نمي تواند از دستهايش براي بخيه زدن استفاده كند و يك دستگاه حركات دست او را انتقال مي دهد، بسيار دشوار مي شود. در اين حالت جراح مجبور است صرفا از تجربيات ذهني خود در اين فرايند بهره گيرد. وي مي افزايد: نكته مهم ديگري كه دشواري جراحي رباتيك را بيش از پيش به تصوير مي كشد، اين است كه ربات به كار گرفته شده -آن طور كه همه تصور مي كنند- يك دستگاه خودكار نيست بلكه فقط يك »تله منيپوليشن« يعني انتقال دهنده حركت از راه دور و در حقيقت يك ابزار واسطه است.
دو برابر شدن زمان جراحي
دكتر مه منش در ادامه تصريح مي كند: در جراحي رباتيك اين امكان براي جراح وجود دارد كه هر زمان امكان ادامه كار به دليل بروز مشكلات مقدور نبود، بلافاصله عمل را به صورت معمولي از سرگيرد. علاوه بر اين انجام هر كار و حركت غيرمنطقي و دور از روال، سبب مخابره يك پيام هشدارآميز از سوي دستگاه به جراح مي شود تا اشتباه خود را اصلاح كند. همچنين زماني كه به هر دليلي جراح سر خود را از دوربين نمايشگر دور كند، دستگاه اجازه انجام هيچ نوع كاري را به وي نمي دهد مگر اين كه تماس حس گرهاي دوربين مجددا با سر جراح برقرار شود. در جراحي رباتيك، پزشك با دستگاهي سر و كار دارد كه يك »فيدبك ويژوال« يا يك واكنش بصري ارائه مي كند و انجام هر عمل را با درج يك پيام روي صفحه نمايشگر به وي اطلاع مي دهد. البته يكي از مسائل موجود، دو برابر شدن زمان جراحي رباتيك در مقايسه با جراحي معمولي است كه در آينده اين زمان هم كاهش خواهد يافت.
ويژگي ها و مزايا
دكتر مه منش ويژگي ها و مزاياي جراحي هاي رباتيك را چنين برمي شمارد: وحدت و يكپارچگي بدن بيمار حفظ مي شود، ميزان عفونت پس از عمل كمتر و دوران نقاهت كوتاه تر مي شود؛ به دليل ايجاد برش هاي كوچك در بدن بيمار نسبت به جراحي معمولي، ميزان دردي كه بيمار تحمل مي كند و مقدار داروي مصرفي كاهش مي يابد؛ به اين دليل كه حركات دست جراح و بافت هاي تحت عمل توسط يك سيستم اپتيكال، 15 برابر بزرگ نمايي مي شود بنابراين جراح عملش را بسيار دقيق تر و ظريف تر انجام مي دهد. در نتيجه ميزان خونريزي هم كاهش مي يابد و به واسطه تمام مزاياي ذكر شده، روند بهبود بيمار تسريع مي شود.
وي در ادامه مي افزايد: رباتي كه جراحي مي كند، ويژگي هاي خاصي دارد كه از آن جمله مي توان به موارد زير اشاره كرد: ابزار مورد استفاده همانند دست انسان حركت مي كند و داراي 7 درجه آزادي است؛ سيستم ربات تصوير سه بعدي در اختيار ما مي گذارد و از ابزاري استفاده مي شود كه ابعاد آن به اندازه يك مداد است و قابليت ورود به اندام را از يك شكاف يك سانتي متري دارد.
نحوه عملكرد جراح هنگام كار با ربات
پروفسور مه منش در مورد نحوه عملكرد جراح هنگام كار با ربات مي گويد: حركات دست جراحي كه پشت دستگاه مي نشيند، از طريق پدال هايي به 2 بازويي كه در حكم دست هاي پزشك هستند، منتقل مي شود. بازوي سوم ربات هم كار دوربين را انجام مي دهد و تصاوير را به يك نمايشگر سه بعدي منتقل مي كند. رابطه كار جراح با واحد ربات به صورت ديجيتال است كه هم از طريق كابل از اتاقي به اتاق ديگر و هم به وسيله ماهواره از شهر به شهر يا كشور به كشور ديگر قابل انتقال است. پروفسور مه منش بااشاره به اين كه در ابتداي كار جراحي رباتيك علاوه بر دانشگاه مونيخ آلمان تنها 7 مركز ديگر در اين زمينه در سطح دنيا فعال بود، مي گويد: در حال حاضر حدود 300 مركز در دنيا جراحي رباتيك انجام مي دهند كه تقريبا همه انواع جراحي ها را دربرمي گيرند. وي مي افزايد: در سال 2005، حدود 75 هزار عمل جراحي رباتيك انجام شد كه هرچند در مقايسه با جراحي هاي معمولي بسيار كم است ولي تعداد و كيفيت آن روز به روز در حال افزايش مي باشد.
وي با اذعان به اين كه قلب ايراني ها حدود 20 سال زودتر از غربي ها و اروپايي ها بيمار مي شود، تصريح مي كند: با توجه به اين كه در ايران عمل قلب باز بيشتر روي افرادي با متوسط سني 55 سال صورت مي گيرد (متوسط سني اروپاييان براي اين عمل ها 75 سال است) و تحت اين شرايط پيچيدگي هاي عمل بيش از پيش افزايش مي يابد، روش هاي به كار گرفته شده در عمل هاي »باي پس« در ايران پيشرفت قابل ملاحظه اي داشته است.
معاون دپارتمان جراحي قلب و عروق دانشگاه مونيخ با اشاره به مشكلات موجود بر سر راه ورود فناوري هاي نوين جراحي به ايران، مي گويد: نگاه تجاري به دانش پزشكي و نبود برنامه هاي درازمدت در اين زمينه از جمله دلايل ايجاد مشكل در اين عرصه است.
نبود حمايت هاي دولتي
به نظر پروفسور مه منش سدبزرگي كه بر سر راه ورود اين فناوري ها به ايران وجود دارد نبود حمايت هاي دولتي است. بنابراين به جاي اين كه فناوري هاي نوين ابتدا با پشتيباني دولت در دسترس دانشگاه ها، مراكز تحقيقاتي و آموزشي و در نتيجه در اختيار جوانان محقق و فعال قرار گيرد. توسط بخش خصوصي به بيمارستان هاي خصوصي وارد و در نتيجه از بستر آموزش خارج مي شود.
وي كه از معدود افرادي است كه در دنيا، جراحي قلب رباتيك انجام مي دهند مي گويد: تحريم هاي آمريكا و همچنين اطمينان نداشتن شركت سازنده از نحوه به كارگيري صحيح ربات جراح، باعث شده است نتوانيم آن را به ايران وارد كنيم. پروفسور مه منش علاقه وافر و دلبستگي زياد به ايران را از جمله دلايل بازگشت به كشور پس از 36 سال عنوان مي كند و مي افزايد: هر ايراني در برابر وطنش مسئول و متعهد به اداي دين است.
دليل بازگشت به ايران
او كه برگشته است تا تجربيات گرانبهاي چندين دهه اش را در اختيار جوانان خلاق و فعال كشور بگذارد، مي گويد: استعداد، ابتكار، پويايي و خلاقيت جوانان در پيوند با تجربيات افرادي مثل من براي پيشرفت كشور بسيار مهم و سرنوشت ساز مي باشد، به همين دليل لازم است دولت براي انتقال دانش، محققان و دانشمندان ايراني خارج از كشور به ايران، سرمايه گذاري و برنامه هاي دقيقي تدوين كند.
پروفسور مه منش با توجه به تخصصش در زمينه جراحي قلب و عروق تاكيد مي كند: داشتن قلبي سالم به عوامل مختلفي بستگي دارد ولي بايد توجه داشت كه دوري از استرس و فشارهاي عصبي بهترين محافظ قلب شما در برابر بيماري ها خواهد بود. در جراحي رباتيك، جراح به صورت مستقيم و از طريق دستانش با بافت هاي بدن بيمار در تماس نيست و بايد صرفا با تكيه بر تجربيات ذهني كه در جراحي هاي معمولي كسب كرده است و نيز پيام هايي كه با هر حركت جراح از سوي دستگاه مخابره مي شود، متوجه صحت و توالي حركت هاي خود در جريان عمل شود.
ضميمه ها:
بيوگرافي كامل پروفسور هرمز مه منش :
پروفسور هرمز مهمنش
استاد جراحی قلب و عروق از آلمان و آمریکا
متولد در تهران 1336
اقامت دائم در اروپا و آمریکا 1348-1384
تحصیلات دبیرستانی
دبیرستان خوارزمی در تهران تا کلاس هفتم
پس از آن در آلمان / مونیخ تا دیپلم
تحصیلات دانشگاهی
فوق لیسانس روانشناسی از دانشگاه لاندا / آلمان با معدل "22" (سه بار در تاریخ دانشگاه اعطا شده)
دکترا در "انستیتو ماکس پلانک"- بخش تحقیقات مغز با معدل 20
دکترای پزشکی با معدل 20 از دانشگاه مونیخ / آلمان 1988 میلادی
درجه استادی دانشگاه فنی مونیخ 2000 میلادی
دوران تخصص جراحی قلب
دانشگاه هیدلبرگ / آلمان
دانشگاه واشنگتن / سنت لویز / آمریکا
سمتها با قرارداد مادام العمراز دانشگاه
مدیر بخش جراحی روباتیک مرکز قلب دانشگاه مونیخ 1998-2001
مدیر بخش پیوند قلب مرکز قلب دانشگاه مونیخ 1998-2001
معاون کل دپارتمان جراحی قلب و عروق دانشگاه مونیخ 1998-2001
مدیر بخش الکتروفیزیولوژی جراحی قلب دانشگاه هایدلبرگ 1992-1998
جراح ویژه بخش پیوند قلب دانشگاه هایدلبرگ 1995-1998
جوائز و افتخارات
جایزه بنیاد "فرید ریش ابرت" بعنوان دانشجوی استثنایی 1980-1982
جایزه ایالت باواریا برای دانشجویان نابغه خارجی 1983-1988
جایزه برای دکترای استثنایی ماکس پلانک 1987-1989
جایزه ایالت فالز برای تحقیقات استثنایی 1987-1989
جایزه دانشگاه فنی مونیخ برای اختراعات در جراحی قلب 1995
پذیرش برای رشته پزشکی دانشگاه مونیخ بعنوان رشته دوم فوق تحصیل از میان بیش از 400 متقاضی از تمام دنیا بعنوان تنها دانشجو در سال 1983
اعتای معدل "22 با افتخار" از دانشگاه لاندا برای سومین بار در طول تاریخ دانشگاه
اولین عمل کامل دریچه میترال با سیستم رباتیک در دنیا 2000
پیشگام جراحی رباتیک و مدیریت یکی از اولین مراکز جراحی قلب رباتیک در دنیا



[ چاپ اين مطلب ]

Back